LigLabTahminin arkasında
matematik var.
LigLab'in tahminleri bir sohbet botunun ya da dil modelinin tahmini değil. Her bot, açıkça tanımlanmış bir istatistik modeli; her gerekçe cümlesi modelin kendi sayılarından üretilir. Daha önemlisi: hiçbir fikir, hiç görmediği sezonlarda sınanıp kendini kanıtlamadan ürüne girmez. Bu sayfa nasıl çalıştığımızı anlatıyor.
Altı ilke
Futbol gürültülü bir oyun: geçmişe bakıp desen bulmak kolay, o desenin geleceği bilmesi zor. Kendimizi kandırmamak için şu kurallarla çalışıyoruz.
1Geleceği görmeden sınama
Her maç günü modeller yalnız o güne kadar oynanmış maçlarla yeniden kurulur, günün maçları tahmin edilir, sonuçlar ancak sonra açılır. Model, tahmin ettiği maçın sonucunu hiçbir yoldan göremez.
2Kilitli test sezonları
Son üç sezon (2023/24–2025/26) geliştirme sırasında kullanılmaz. Ayarlar daha eski sezonlarda yapılır; yeni bir bileşen kilitli sezonlarda yalnız bir kez sınanır.
3Ön kayıt
Bir testin kuralı, ölçütü ve geçme şartı sonuç görülmeden yazılır. Sonuca göre kural esnetilmez; şartı geçemeyen fikir ne kadar çekici olursa olsun ürüne girmez.
4Olasılık, isabet değil
"%70" dediğimiz maçların gerçekten yaklaşık %70'i tutmalı (kalibrasyon). Bu yüzden tek bir tahmini değil olasılık dağılımını ölçeriz: Ranked Probability Score (RPS) ve log-kayıp.
5Değişmeyen karne
Botların karnesi uygulamada açıktır ve sonradan düzeltilmez. Yayımlanan bir haftalık tahmin kilitlenir; maç bitince puan, kullanıcının gördüğü tahmin üzerinden hesaplanır.
6Ölçülemeyen iddia yok
Her sayı bir ölçümden gelir. Bir desen bulamadığımızda bunu da söyleriz; denenip ürüne girmeyen fikirleri aşağıda bulabilirsin.
Modeller
Yedi bot, futbolu farklı açılardan okuyan yedi model. Ortak Akıl onları birleştirir.
Her takımın bir hücum ve bir savunma gücü vardır; bir maçta atılacak gol sayısı Poisson dağılımıyla modellenir (Dixon–Coles). Eski maçların ağırlığı zamanla azalır; 0–0 ve 1–1 gibi düşük skorların gerçekte biraz daha sık çıkması ayrı bir düzeltmeyle hesaba katılır. Rakamcı'nın yöntemi.
İsabetli şut üretimi, golden daha kararlı bir güç ölçüsüdür: şanslı bir galibiyet şut sayısına yansımaz. Şutçu, gücü isabetli şut verisiyle harmanlayarak şansı ayıklar.
Her maçtan sonra güncellenen Elo gücü. Beklenenden iyi sonuç güç kazandırır, kötü sonuç kaybettirir. Reytingci'nin yöntemi.
Formcu son haftalara ağırlık verir. Puancı ve Sürprizci aynı olasılıklardan farklı kararlar verir: biri tahmin ligi puanını, diğeri favorinin kaybetme ihtimalini öne çıkarır.
Bileşenlerin olasılıklarını, öğrenen bir katmanla (çok sınıflı lojistik regresyon) birleştirir; dinlenme süresi, büyük maç ve sezon başı belirsizliği gibi bağlam bilgilerini de kullanır. Katman, her maç günü yalnız geçmiş maçlarla yeniden eğitilir.
Kadrolar açıklanınca, sahaya çıkan 11'in takımın her zamanki 11'ine göre ne kadar eksik olduğu ölçülür ve olasılıklar buna göre güncellenir.
Rakamlarla
Kilitli test sezonlarında (2023/24–2025/26, 1.028 maç), modellerin hiç görmediği maçlarda.
Avrupa ligleri
Premier Lig, La Liga, Serie A ve Bundesliga'da Ortak Akıl'ın lige bağlı olmayan çekirdeği çalışır: gol modeli ×0,7 + Elo ×0,3 ve öğrenen katman. Buna muhtemel ilk 11 eklendi: takımın bir önceki lig maçındaki ilk 11'inin sezon başı piyasa değeri. Ayrı bir kilitli testte üç ligin birleşik RPS'ini 0,1959'dan 0,1947'ye indirdi; üç ligde ve üç sezonda da aynı yönde, isabet oranı değişmedi. Bundesliga'da aynı test de geçti, ama etki daha zayıf ve tek sezona dayalı; orada muhtemel ilk 11 ürün sürümü ayrıca doğrulanınca açılır. Büyük dörtlü ve cezalılar bu liglerde modele girmez; cezalılar maç kartında yalnız bilgi olarak görünür. Ortak Akıl'ın hiçbir ayarı bu liglere göre yapılmadı. Diğer botlar da bu liglerde çalışır; Rakamcı, Şutçu, Formcu ve Reytingci'nin ayarları her lig için ayrı seçildi ve ayrı bir kilitli testte Süper Lig ayarından iyi çıktı (büyük üç ligde dört botta da; Bundesliga'da yalnız Formcu'da, diğerleri Süper Lig ayarıyla). Avrupa'da üç model botu da Süper Lig'dekinden daha uzun bir geçmişe güvenmeyi seçti. Botların beraberlik ve sürpriz kuralları Süper Lig'dekiyle aynı; lige özel kural testi geçemedi. Aşağıdaki sayılar çekirdeğin kilitli testidir.
Bu sezon (2026/27), yayından önceki haftalar dahil her maç yalnız kendinden önceki maçlarla tahmin edildi; yayınlanan tahminler sonradan değişmez:
Sezon sonu olasılıkları her gün kalan maçlar 10.000 kez oynatılarak hesaplanır (sıralama: puan, averaj, atılan gol). Bu yöntem 2012/13–2025/26 arası 840 takım-sezonda (11., 19. ve 28. haftadan) takımları eşit güçte sayan kıyastan açıkça daha iyi tuttu; şampiyonluk, ilk 3 ve düşme olasılıkları gerçekleşme oranlarıyla da uyumlu çıktı. Her haftanın tahmini o haftanın maçları başlamadan kaydedilir; uygulamada her haftanın ekranında o günkü tahmin görünür.
Maç detayındaki olasılıklar
Uygulamada gördüğün her ek olasılık da aynı disiplinle sınandı.
Yarı yarıya
Gollerin yaklaşık %56'sı ikinci yarıda geliyor ve gol yoğunluğu maç boyunca artıyor. İlk yarı sonucu, ilk golü atan takım ve ilk yarı/maç sonu olasılıkları Ortak Akıl'ın gol beklentisinden ve skor durumundan türetilir: devreyi geride kapatan takım ikinci yarıda %12 daha çok gol atıyor. Kilitli testte dört ölçütün dördünde de lig ortalamasını geçti.
Gol atması en olası oyuncular
Oyuncunun sahada olduğu sürede takım gollerindeki payı (az veride lig ortalamasına doğru büzülür) × beklenen süresi × takımın gol beklentisi. Takım gol attığında, en olası üç oyuncudan biri %59 oranla golü atıyor; rastgele seçilen üç oyuncuda bu oran %18.
Cezalı oyuncular
Kart cezası kuralını varsaymadık, TFF'nin resmî maç kayıtlarından öğrendik: sezonda her 4. sarı karttan sonraki maçta oyuncu %96–100, kırmızı karttan sonra %94 oranla kadroda yok. Bu kuralla "cezalı" dediğimiz oyuncuların %96'sı gerçekten oynamıyor.
İnsanların ortak aklı
Kalabalığın ortalama tahmini çoğu zaman tek tek kişilerden iyidir. Sürü etkisini önlemek için halkın tahmini ancak kendi tahminini kaydettikten sonra görünür; en az 20 tahmin yoksa hiç gösterilmez. Halkın ortak tahmini ile Ortak Akıl, aynı puan kuralıyla açık bir karnede yarışır.
Veriden öğrendiklerimiz
Bazı fikirler kendini kanıtladı, bazıları kanıtlayamadı. İkisini de yazıyoruz.
Bir sarı kart daha görse ceza alacak oyuncular belirgin biçimde daha az kart görüyor: aynı noktada beklenenden 3 puan düşük. Desen eski sezonlarda bulundu, hiç görülmemiş sezonlarda aynen tekrarlandı.
Hoca değiştiren takımlar sonraki beş maçta toparlanıyor; ama aynı derecede kötü gidip hocasını değiştirmeyen takımlar da tam olarak aynı ölçüde toparlanıyor. Bu yüzden botlar "yeni hoca geldi" diye ek puan vermez.
Bir takımın gollerini ikinci yarıda atma eğilimi bir sezondan ötekine taşınmıyor (korelasyon ≈ 0). Yarı olasılıkları bu yüzden takıma özgü değil, maçın gol beklentisinden hesaplanıyor.
Maçların yaklaşık %7'si 0–0 bitiyor; Ortak Akıl'ın verdiği olasılık gerçekleşen oranla istatistiksel olarak örtüşüyor.
Spor haberlerinden çıkarılan "oynamaz" bilgisinin isabeti, önceden belirlediğimiz %85 şartının altında kaldı ve eksik oyuncuların ancak küçük bir kısmını yakaladı. Kaldırdık.
On sezonluk resmî kayıtlarda hakemler gösterdikleri kart sayısında belirgin biçimde farklı. Ama ev sahibinin ya da büyük takımların sonucunda, gol ve penaltı sayısında hakemden hakeme fark tesadüften ayırt edilemedi. Hakem bilgisi tahmine eklenmedi.
Kalan maçları 10.000 kez simüle edip şampiyonluk, ilk üç ve küme düşme olasılıklarını hesaplıyoruz. Süper Lig'in üç sezonunda yalnız puan tablosuna bakan kıyastan iyiydi, ama örnek küçük olduğu için farkın tesadüf olmama olasılığı %86'da kaldı (şart %90). Aynı yöntemi, hiç kullanılmamış verilerle İngiltere, İspanya ve İtalya'nın 14 sezonunda (840 takım-sezon) sınadık: kıyası her ligde ve sezonun her noktasında açıkça geçti; "%84 şampiyon olur" dediği takımların %85'i şampiyon oldu. Süper Lig teyidi 2026/27 sezonu bitince yapılacak.
Dakikaya ve skora göre değişen gol hızıyla maç içi olasılık hesaplıyoruz: goller maç sonuna yığılıyor ve geride kalan takım yaklaşık %10 daha çok gol atıyor. Süper Lig'de doğrulukta basit hesabı geçti ama beraberliği gerçekte olduğundan az veriyordu (%23,8 tahmin, %26,2 gerçek). Süper Lig'den öğrenilen ayarları değiştirmeden İngiltere, İspanya ve İtalya'nın 5.008 maçında sınadık: basit hesabı yine geçti ve 60. dakikada ev sahibi, beraberlik ve deplasman olasılıkları gerçekleşenle 1,5 puan içinde örtüştü. Beraberlik farkı Süper Lig'e özgü olabilir; 2026/27 sezonu bitince Süper Lig'de yeniden bakılacak.
Maç öncesi bilinen cezalı düzenli oyuncuların ağırlığını Ortak Akıl'a ekledik. Etki küçük, ama hiç görülmemiş üç sezonda (2023/24–2025/26) hem sıralı olasılık hatasında (0,1917 → 0,1915) hem log-kayıpta (0,9668 → 0,9661) iyileşme tesadüf olmama olasılığı %95'in üzerinde çıktı; önceden koyduğumuz şart %90'dı. Cezalı bilgisi yalnız TFF kayıtları güncelse kullanılır.
Gerçek kadro maçtan yaklaşık bir saat önce açıklanıyor; haftalık tahmin onu göremiyordu. Takımın bir önceki lig maçındaki ilk 11'ini vekil olarak kullandık: sakatlıklar çoğu zaman birkaç hafta sürüyor. Hiç görülmemiş üç sezonda (2023/24–2025/26) sıralı olasılık hatası 0,1915'ten 0,1905'e indi; hem bu hatada hem log-kayıpta iyileşmenin tesadüf olmama olasılığı önceden koyduğumuz %90 şartını geçti. Etki küçük ve maç sonucu isabetini artırmadı; kazanç olasılıkların daha doğru ayarlanmasında.
Her maç için sezon simülasyonuyla ölçtük: bu maçı kazanmakla kaybetmek, takımın şampiyonluk, üst sıra ya da küme düşme olasılığını kaç puan değiştiriyor? İki takımın önemi çok farklıysa (örneğin düşmemek için oynayan bir takım, hedefi kalmamış bir rakibe karşı), önemi büyük olan taraf beklenenden maç başına yaklaşık 0,4 puan fazla alıyor. Bu örüntü İngiltere, İspanya ve İtalya'nın 14 sezonunda da, beş alt ligde de aynı yönde. Ama tahmine katkısı küçük: hiç kullanılmamış beş alt ligde (16.960 maç) farkın tesadüf olmama olasılığı %93'te kaldı, şart %95'ti. Bu yüzden ürüne girmedi. Ayarı donduruldu; 2026/27 sezonunda yeni maçlarla gölgede izleniyor, karar sezon sonunda.
Ligi yeni çıkan takımlarda tahminler daha çok yanılıyor. İki fikir denedik: modelin bu takımları ilk haftalarda daha hızlı öğrenmesi ve futbol oyunlarındaki oyuncu puanlarından sezon öncesi kadro gücü (puanlar yalnız oyunun çıkış tarihinden sonra kullanıldı). İkisi de hiç görülmemiş sezonlarda tahmini iyileştirmedi.
Hepsi sınandı. Ya hiç etki çıkmadı ya da eski sezonlarda görülen sinyal yeni sezonlarda tekrarlanmadı.
Veri
Maç sonuçları, şut istatistikleri ve kadrolar herkese açık futbol verilerinden (Avrupa liglerinde sonuç, şut ve fikstür de); kartlar, oyuncu değişiklikleri, teknik direktörler ve disiplin kararları Türkiye Futbol Federasyonu'nun resmî maç kayıtlarından ve PFDK kararlarından gelir. Kullanıcıların kişisel verisi modellere girmez; bahis oranı verisi hiçbir botta kullanılmaz.
Futbol olasılıklı bir oyundur: en iyi model bile maçların yaklaşık yarısını bilir. LigLab'in hedefi kesinlik değil, ölçülebilir biçimde en tutarlı olmaktır.
Bir fikrin mi var?
Futbolda tahmini etkilediğini düşündüğün bir şey mi var: bir istatistik, bir alışkanlık, bir sezgi? Yaz, sınayalım. Her öneri burada anlattığımız disiplinle değerlendirilir: önce eski sezonlarda bakılır, umut verirse kural önceden yazılıp hiç görülmemiş sezonlarda bir kez sınanır. Sonucu, tutsa da tutmasa da, bu sayfada paylaşırız.
info@agonistdigital.com →
Konu: “LigLab deney önerisi”. Fikrini ve neden işe yarayabileceğini kısaca anlatman yeterli.